Hoe Operational auditing onmisbaar is in een wereld vol verandering
Zijn onze processen nog onder controle? Bereiken we onze doelstellingen zoals gepland? Hebben we onze informatiebeveiliging echt op orde? Het zijn vragen die menig bestuurder of manager wakker kunnen houden. En terecht. Want als deze thema’s onbeantwoord blijven, kan dat grote risico’s opleveren. Gelukkig is er een vakgebied dat hier wél grip op biedt: operational auditing.
In deze blog lees je wat operational auditing inhoudt, welke ontwikkelingen het vak in beweging brengen en waarom deze rol steeds crucialer wordt voor moderne organisaties.
Wat houdt operational auditing in?
Operational auditing is een onafhankelijke, objectieve onderzoeksdiscipline die zich richt op het beoordelen van de beheersing van processen en systemen binnen een organisatie. Het doel? Borgen dat strategische en operationele doelstellingen haalbaar zijn, en dat risico’s tijdig worden gesignaleerd én aangepakt.
In plaats van simpelweg vinkjes te zetten op bestaande regels, zoekt de operational auditor naar kansen voor verbetering. Hij of zij onderzoekt wat er nodig is om prestaties te optimaliseren en risico’s te beperken. Daarbij worden bevindingen op zo’n manier gepresenteerd dat ze daadwerkelijk leiden tot actie en beweging.
Met andere woorden: operational auditing is veel meer dan controle. Het is een motor voor vernieuwing, reflectie en vooruitgang.
Wat doet een operational auditor?
Een goede operational auditor beschikt over een breed palet aan vaardigheden. Denk aan:
- het scherp krijgen van de échte onderzoeksvraag;
- het samenstellen van een toetsingskader op basis van beleid, wetgeving, modellen en best practices;
- het objectief in kaart brengen van de actuele beheerssituatie;
- het trekken van heldere, goed onderbouwde conclusies;
- en het samen met de organisatie vertalen van uitkomsten naar toepasbare verbetermaatregelen.
En dat alles binnen een dynamische context, waarin digitalisering, complexiteit en snelheid steeds grotere eisen stellen aan professionals.
Waarom operational auditing juist nú zo relevant is
De omgeving waarin organisaties opereren verandert razendsnel. Nieuwe technologieën, strengere regelgeving en maatschappelijke druk vragen om organisaties die wendbaar, transparant en in control zijn. Operational auditing speelt hierin een sleutelrol. Vier trends benadrukken dat belang:
1. Technologie en digitale risico’s
IT is allang niet meer ondersteunend; het vormt de kern van vrijwel elke bedrijfsvoering. Van ERP-systemen en cloudoplossingen tot AI en data-analytics: digitale middelen bieden kansen, maar brengen ook risico’s met zich mee zoals datalekken en systeemuitval.
De operational auditor moet daarom steeds meer IT-kennis bezitten, intensiever samenwerken met IT-auditors en oog hebben voor cyberweerbaarheid.
2. Gedrag en organisatiecultuur
Beheersing draait allang niet meer alleen om processen en procedures. Het gedrag van mensen, leiderschap, aanspreekbaarheid, integriteit is minstens zo bepalend.
Daarom richten auditors zich vaker op soft controls. Moeilijk meetbaar, maar essentieel voor echte verandering.
3. Agile en aanpassingsvermogen
Organisaties schakelen sneller, werken kortcyclisch en in multidisciplinaire teams. Ook de auditfunctie moet hierin meegaan. Lange doorlooptijden maken plaats voor korte feedbackloops en realtime inzichten.
Agile auditing sluit hierop aan: flexibel, iteratief en gericht op continue verbetering.
4. Verantwoording en transparantie
Of het nu gaat om ESG-verplichtingen, ketenverantwoordelijkheid of maatschappelijke impact: organisaties moeten meer dan ooit transparant zijn.
Operational auditors helpen aantonen dat beheersmaatregelen niet alleen bestaan, maar ook effectief zijn.
Toekomst van het vak: waar gaat operational auditing naartoe?
De rol van de auditor transformeert. De belangrijkste ontwikkelingen op een rij:
+ Van terugkijken naar vooruitzien: Audits worden steeds meer toekomstgericht. Wat moeten we nú weten om straks voorbereid te zijn?
+ Van compliance naar prestatieverbetering: Naast toetsing op regels wordt de auditor steeds vaker ingezet om processen efficiënter en effectiever te maken.
+ Van afstandelijk naar betrokken: De auditor is niet langer een buitenstaander, maar een scherpe sparringpartner, iemand die kritisch blijft, maar ook meedenkt.
+ Van generalist naar specialist (en omgekeerd): Nieuwe thema’s als duurzaamheid, data en AI vragen om specialistische kennis. Tegelijkertijd blijft de brede blik van de generalist onmisbaar om verbanden te leggen.
Wat betekent dit voor organisaties?
Wie serieus werk wil maken van beheersing, wendbaarheid en verantwoording, heeft baat bij sterke operational auditors. Zij geven richting in onzekere tijden. Maar dan moet je als organisatie wel investeren, in opleidingen, in positie binnen de organisatie én in een cultuur die audit serieus neemt.
Bovendien is het vinden van goede auditors geen vanzelfsprekendheid. Ze zijn schaars. Reden te meer om tijdig te investeren in talentontwikkeling.
En voor auditors zelf?
Voor auditors is dit hét moment om te investeren in hun eigen groei. In vakkennis én in zachte vaardigheden zoals communicatie, gedragskunde en verandermanagement. De moderne auditor is namelijk meer dan een controleur, hij of zij is ook een aanjager van verandering.
Zoals we in onze opleiding Operational auditing vaak zeggen: een goede auditor onderzoekt niet alleen de organisatie, maar ook zichzelf.
Tot slot
Operational auditing is geen luxe, maar een noodzaak voor organisaties die hun ambities willen waarmaken in een complexe wereld.
Het vak ontwikkelt zich in rap tempo en dat biedt kansen. Voor organisaties, én voor auditors die willen bouwen aan impact en vertrouwen.
Over de auteur
Na jarenlange ervaring als auditor is Mark Daamen nu partner bij Ferocia en ontwikkelaar van de Auditing opleidingen bij Habeo+. Hij geeft al meer dan 15 jaar trainingen in auditing, waaronder in de postbachelor Auditing opleidingen bij Habeo+. Hij is daarnaast Hoofd Internal Audit bij de Universiteit Utrecht na eerdere samenwerkingen met onder andere de Rijksuniverstiteit Groningen en de Hogeschool van Amsterdam.